پیدا کردن سرمایه‌گذار مناسب، یکی از مهم‌ترین و در عین حال چالش‌برانگیزترین مراحل رشد هر استارتاپ و کسب‌وکار نوپا است. بسیاری از کارآفرینان تصور می‌کنند جذب سرمایه تنها به ارائه یک ایده خوب یا محصول نوآورانه وابسته است، اما در عمل سرمایه‌گذاران هنگام تصمیم‌گیری، عوامل متعددی مانند توانایی تیم، اندازه بازار و ظرفیت رشد آن را نیز ارزیابی می‌کنند.
- سرمایه‌گذاران در کسب‌وکارهای کوچک به‌دنبال چه هستند؟
- مهم‌ترین منابع تامین مالی برای جذب سرمایه‌گذار
- ۱- خانواده و دوستان
- ۲- سرمایه‌گذاران فرشته
- ۳- سرمایه‌گذاران خطرپذیر
- ۴- سرمایه‌گذاران جمعی
- ۵- سرمایه‌گذاری شخصی (Self-Funding)
- چه عواملی باعث جذب سرمایه‌گذاران می‌شود؟
- نکات کلیدی
- اشتباهات رایج هنگام جذب سرمایه
- ۱- یکسان در نظر گرفتن همه سرمایه‌گذاران
- ۲- ترجیح دادن نام‌های بزرگ به جای سرمایه‌گذار مناسب
- ۳- تمرکز صرف بر دریافت پول
- ۴- ارائه زودهنگام ایده به سرمایه‌گذار
- ۵- صرف زمان بیش از حد برای تحقیق و ارتباط با سرمایه‌گذاران
- ۶- نادیده گرفتن سرمایه‌گذاران محلی یا شبکه‌های کوچک‌تر
- جمع‌بندی
- پرسش‌های متداول
علاوه بر این، همه سرمایه‌گذاران اهداف و معیارهای یکسانی ندارند و هر گروه، متناسب با ویژگی‌های استارتاپ، رویکرد متفاوتی در سرمایه‌گذاری دارد. به همین دلیل، آشنایی با انواع سرمایه‌گذاران، معیارهای تصمیم‌گیری آن‌ها و شیوه صحیح برقراری ارتباط، می‌تواند شانس موفقیت شما در جذب سرمایه‌گذار را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.
سرمایه‌گذاران در کسب‌وکارهای کوچک به‌دنبال چه هستند؟
پیش از آنکه جست‌وجو برای جذب سرمایه‌گذار را آغاز کنید، بهتر است بدانید سرمایه‌گذاران معمولا فرصت‌های سرمایه‌گذاری را چگونه ارزیابی می‌کنند. وقتی آن‌ها محصول یا خدمت شما را بررسی می‌کنند، هم‌زمان به یک پرسش مهم‌تر نیز فکر می‌کنند: آیا این کسب‌وکار می‌تواند در یک بازه زمانی منطقی، بازدهی قابل‌توجهی ایجاد کند؟ سرمایه‌گذاران هنگام ارزیابی استارتاپ شما، معمولا این پرسش‌ها را در ذهن دارند:
- آیا نشانه‌های واقعی از پیشرفت یا شواهد روشنی وجود دارد که نشان دهد بازدهی و سود در راه است؟ آیا شرکت درآمد، کاربر، مشتریان یا نشانه‌های اولیه‌ای از اشتیاق واقعی بازار دارد که ثابت کند برای این محصول یا خدمت، تقاضا وجود دارد؟
- آیا بازار آن‌قدر بزرگ هست که ارزش سرمایه‌گذاری داشته باشد؟ آیا این شرکت در حال حل یک مسئله مهم است و ظرفیت رشد قابل‌توجهی دارد، یا اینکه دامنه فعالیت آن محدود است؟
- آیا این کسب‌وکار توانایی اجرای ایده را دارد؟ آیا درک عمیقی از مسئله نشان می‌دهد و برای ادامه مسیر، برنامه‌ای شفاف و قابل‌اعتماد ارائه کرده است؟
- این سرمایه‌گذاری چگونه به بازدهی منجر می‌شود؟ آیا مسیری عملی و منطقی برای رشد، سودآوری یا در نهایت خروج از سرمایه‌گذاری (Exit) وجود دارد؟
- آیا این فرصت برای من، به‌عنوان یک سرمایه‌گذار، مناسب است؟ آیا مرحله رشد استارتاپ، مدل کسب‌وکار و سطح ریسک آن با حوزه و سبک سرمایه‌گذاری من هم‌خوانی دارد؟
وقتی بتوانید کسب‌وکار خود را از نگاه یک سرمایه‌گذار ببینید، تصویر روشن‌تری از نقاطی که باید روی آن‌ها تمرکز کنید به دست خواهید آورد. این نگاه به شما کمک می‌کند سرمایه‌گذارانی را شناسایی کنید که از همان ابتدا، ظرفیت‌ها و فرصت‌های نهفته در کسب‌وکار و ایده شما را به‌خوبی درک می‌کنند.
مهم‌ترین منابع تامین مالی برای جذب سرمایه‌گذار
در این بخش، مهم‌ترین منابع تامین مالی و مدل‌های جذب سرمایه برای استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای نوپا را معرفی می‌کنیم.
۱- خانواده و دوستان
دوستان نزدیک و اعضای خانواده معمولا از نخستین افرادی هستند که می‌توانید درباره سرمایه‌گذاری با آن‌ها صحبت کنید. آن‌ها بیشتر بر پایه اعتماد و رابطه شخصی حاضر به سرمایه‌گذاری می‌شوند، اما با این حال باید از قبل آمادگی کامل داشته باشید. برای جلب حمایت مالی خانواده و دوستان، این نکات را در نظر بگیرید:
- دقیقا مشخص کنید چه پیشنهادی ارائه می‌دهید: از همان ابتدا روشن کنید که در ازای سرمایه‌گذاری، قصد دارید بخشی از سهام استارتاپ را واگذار کنید یا اینکه سرمایه را به‌صورت وام دریافت کرده و بعدا همراه با سود بازپرداخت خواهید کرد. شفاف بودن در این موضوع، گفت‌وگو را بسیار آسان‌تر می‌کند.
- توضیحات را ساده و قابل فهم ارائه دهید: احتمال زیادی وجود دارد که دوستان و اعضای خانواده شما نه متخصص حوزه فعالیتتان باشند و نه سرمایه‌گذار حرفه‌ای. بنابراین بعید است علاقه‌ای به مطالعه یک طرح کسب‌وکار ۵۰ صفحه‌ای شامل تحقیقات بازار و پیش‌بینی‌های مالی داشته باشند. در عوض، به زبان ساده توضیح دهید که می‌خواهید چه کاری انجام دهید، چگونه قصد انجام آن را دارید و سرمایه دریافتی دقیقا در چه بخش‌هایی هزینه خواهد شد.
- مبلغ سرمایه‌گذاری را منطقی انتخاب کنید: هنگام درخواست سرمایه، توان مالی افراد را در نظر بگیرید. بهتر است از هیچ فردی مبلغ بسیار بالایی درخواست نکنید، مگر اینکه یکی از بستگان یا دوستانتان دارایی فراوانی داشته باشد. اگر برای شروع به مبلغ زیادی نیاز دارید، معمولا منطقی‌تر است که این مبلغ را از چند نفر و در قالب سرمایه‌گذاری‌های کوچک‌تر تامین کنید.
۲- سرمایه‌گذاران فرشته
سرمایه‌گذاران فرشته (Angel Investors) افراد ثروتمندی هستند که با دارایی شخصی خود روی کسب‌وکارهای نوپا (معمولا در مراحل اولیه و در ازای سهام) سرمایه‌گذاری می‌کنند. آن‌ها معمولا افراد حرفه‌ای و دارای دارایی قابل‌توجه هستند؛ بنابراین هنگام ارائه کسب‌وکار خود باید رویکردی حرفه‌ای‌تر داشته باشید. از آنجا که این سرمایه‌گذاران اغلب تجربه تجاری بیشتری دارند، جلب نظر آن‌ها به آمادگی بیشتری نیاز دارد.
- یک ارتباط احساسی ایجاد کنید: پیش از برقراری ارتباط، درباره حوزه‌های مورد علاقه سرمایه‌گذار تحقیق کنید و ببینید معمولا روی چه نوع پروژه‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کند. سپس سعی کنید میان علایق یا تجربیات او و محصول یا خدمت خود یک نقطه مشترک پیدا کنید. شاید پیش‌تر روی کسب‌وکاری مشابه سرمایه‌گذاری کرده باشد یا شاید محصول شما راه‌حلی برای یکی از مشکلات کسب‌وکارهای دیگر او ارائه دهد. هرچه بتوانید ابتدا او را از نظر احساسی با ایده خود درگیر کنید، جذب سرمایه نیز آسان‌تر خواهد بود.
- طرح کسب‌وکار کامل خود را ارائه دهید: سرمایه‌گذاران فرشته معمولا انتظار دارند نسخه کامل طرح کسب‌وکار شما را بررسی کنند. باید نشان دهید که درباره رقبا تحقیق کرده‌اید، پیش‌بینی‌های مالی واقع‌بینانه‌ای تهیه کرده‌اید و دقیقا می‌دانید هر واحد از سرمایه اولیه در چه بخشی هزینه خواهد شد. از آنجا که هدف بیشتر سرمایه‌گذاران فرشته کسب سود از سرمایه‌گذاری است، باید مسیر دستیابی به این سود را نیز به‌روشنی توضیح دهید.
۳- سرمایه‌گذاران خطرپذیر
سرمایه‌گذاران خطرپذیر (Venture Capitalists یا VC) افراد یا شرکت‌هایی هستند که سرمایه مالی را در اختیار کسب‌وکارهای نوپا و شرکت‌های نوآوری می‌گذارند که پتانسیل رشد بسیار بالا، اما در عین حال ریسک زیادی دارند. این سرمایه‌گذاران فقط پول وارد مجموعه نمی‌کنند؛ بلکه معمولا دانش مدیریتی، شبکه‌ای از ارتباطات و مشاوره راهبردی را هم ارائه می‌دهند تا شانس موفقیت استارتاپ را بالا ببرند. تقریبا همه سرمایه‌گذاران خطرپذیر، دست‌کم خواهان یک کرسی در هیئت‌مدیره شرکت هستند. بنابراین باید آمادگی داشته باشید که در ازای دریافت سرمایه، بخشی از مالکیت و همچنین بخشی از اختیار تصمیم‌گیری در شرکت را واگذار کنید. سرمایه‌گذاری خطرپذیر از چند جهت مهم با روش‌های سنتی تامین مالی تفاوت دارد. این نوع سرمایه‌گذاری معمولا این ویژگی‌ها را دارد:
- بر شرکت‌هایی تمرکز دارد که پتانسیل رشد سریع و چشمگیر دارند.
- سرمایه را در ازای دریافت سهام تامین می‌کند، نه بدهی؛ بنابراین این سرمایه‌گذاری وام محسوب نمی‌شود.
- در ازای احتمال دستیابی به بازدهی بیشتر، ریسک بالاتری را می‌پذیرد.
- افق زمانی سرمایه‌گذاری آن نسبت به روش‌های سنتی تامین مالی بلندمدت‌تر است.
همچنین برای جذب سرمایه‌گذاران خطرپذیر به این نکات توجه داشته باشید:
- روی مقیاس‌پذیری کسب‌وکار تاکید کنید: سرمایه‌گذاران خطرپذیر به دنبال کسب‌وکارهایی هستند که ظرفیت رشد سریع و توسعه در مقیاس بزرگ را داشته باشند. در ارائه خود به‌وضوح نشان دهید که چگونه محصول یا خدمت شما می‌تواند سهم قابل‌توجهی از بازار را به دست آورد و درآمد شرکت را در آینده افزایش دهد.
- داده‌ها و شواهد قابل استناد ارائه دهید: برخلاف بسیاری از سرمایه‌گذاران اولیه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر تصمیم‌های خود را بر پایه داده‌ها می‌گیرند. بنابراین باید شاخص‌های کلیدی مانند رشد کاربران، درآمد، نرخ حفظ مشتری، اندازه بازار و پیش‌بینی‌های مالی را با اعداد و مستندات معتبر ارائه کنید.
- تیم مدیریتی را به‌عنوان یک مزیت رقابتی معرفی کنید: برای سرمایه‌گذاران خطرپذیر، کیفیت تیم به اندازه خود ایده اهمیت دارد. نشان دهید اعضای تیم چه تخصص و تجربه‌ای دارند، چگونه یکدیگر را تکمیل می‌کنند و چرا توانایی اجرای موفق این کسب‌وکار را دارند. وجود یک تیم قوی، ریسک سرمایه‌گذاری را از نگاه آن‌ها کاهش می‌دهد.
۴- سرمایه‌گذاران جمعی
اگر برای تامین مالی ایده یا کسب‌وکار خود به سراغ جذب سرمایه‌گذار جمعی مبتنی بر سهام (Equity Crowdfunding) بروید، در واقع پیشنهاد خود را به طیف گسترده‌ای از سرمایه‌گذاران ارائه می‌کنید. این فرایند معمولا از طریق پلتفرم‌های آنلاین تامین مالی جمعی انجام می‌شود و افراد می‌توانند با پرداخت مبالغ نسبتا کوچک، در تامین سرمایه موردنیاز استارتاپ یا محصول جدید شما مشارکت کنند. تامین مالی جمعی این امکان را فراهم می‌کند که در مدت کوتاهی سرمایه مورد نیاز خود را جذب کنید. هرچند ظرفیت جذب سرمایه در این روش بالاست، اما رعایت چند نکته می‌تواند شانس موفقیت شما را افزایش دهد:
- در ازای سرمایه‌گذاری، ارزشی به حامیان ارائه دهید: افرادی که در کمپین شما مشارکت می‌کنند، معمولا انتظار دارند در مقابل سرمایه‌گذاری خود چیزی دریافت کنند. این پاداش می‌تواند بسته به میزان مشارکت آن‌ها متفاوت باشد؛ برای مثال، نسخه نهایی محصولی که در تولید آن نقش داشته‌اند، کالاهای تبلیغاتی مانند تی‌شرت با برند شما یا هر تجربه ارزشمند دیگری که باعث شود احساس کنند سرمایه‌گذاری‌شان ارزشمند بوده است.
- داستان خود را روایت کنید: محصول شما فقط یک محصول نیست؛ بلکه می‌تواند یک تجربه، یک راه‌حل یا حتی یک کالای لوکس باشد. در تامین مالی جمعی، شما مستقیما با مصرف‌کنندگان ارتباط برقرار می‌کنید. بنابراین کمپین شما باید به‌خوبی نشان دهد چرا مخاطبان به محصول یا خدمتتان نیاز دارند. استفاده از ویدیوها و تصاویر حرفه‌ای در شبکه‌های اجتماعی استارتاپ به روایت بهتر داستان برندتان کمک می‌کند و اعتماد سرمایه‌گذاران بالقوه را افزایش می‌دهد.
- کمپین خود را تبلیغ کنید: صرف راه‌اندازی یک کمپین در پلتفرم‌های تامین مالی جمعی کافی نیست؛ باید مطمئن شوید افراد از وجود آن مطلع می‌شوند. کمپین را با دوستان، خانواده و اطرافیان خود به اشتراک بگذارید و از شبکه‌های اجتماعی برای معرفی آن استفاده کنید. همچنین، برای دستیابی به نتایج بهتر، می‌توانید بخشی از بودجه خود را به تبلیغات در شبکه‌های اجتماعی اختصاص دهید.
۵- سرمایه‌گذاری شخصی (Self-Funding)
یکی از روش‌های تامین مالی که با نام بوت‌استرپینگ (Bootstrapping) نیز شناخته می‌شود، استفاده از منابع مالی شخصی برای حمایت از کسب‌وکار است. در این روش، سرمایه موردنیاز می‌تواند از راه‌های مختلفی تامین شود؛ از جمله دریافت کمک مالی از اعضای خانواده و دوستان، وام‌های بانکی، استفاده از پس‌انداز شخصی یا حتی برداشت از حساب بازنشستگی یا بیمه عمر. در روش تامین مالی شخصی، کنترل کامل کسب‌وکار در اختیار خودتان باقی می‌ماند، اما در مقابل، تمام ریسک‌های مالی نیز بر عهده شما خواهد بود. بنابراین باید دقت کنید بیش از توان مالی خود هزینه نکنید.
چه عواملی باعث جذب سرمایه‌گذاران می‌شود؟
نکات کلیدی
- از ماه‌ها پیش از شروع جذب سرمایه، روی ایجاد ارتباط با سرمایه‌گذاران کار کنید. فرایند برقراری ارتباط، آشنایی متقابل و بررسی‌های لازم ممکن است چندین ماه طول بکشد؛ بنابراین بهتر است مدت‌ها قبل از اینکه به سرمایه نیاز پیدا کنید، ارتباط با سرمایه‌گذاران بالقوه را آغاز کنید.
- متناسب با مرحله رشد استارتاپ، سرمایه‌گذار مناسب را انتخاب کنید. سرمایه‌گذاران فرشته (Angel Investors) و صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر کوچک (Micro VC) معمولا برای استارتاپ‌ها در مراحل اولیه مناسب‌تر هستند؛ در حالی که صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC) اغلب روی شرکت‌های مراحل بالاتر که به رشد و اعتبار اولیه رسیده‌اند سرمایه‌گذاری می‌کنند.
- معرفی از طریق افراد آشنا را در اولویت قرار دهید. معرفی شدن توسط یک فرد مورد اعتماد، احتمال دریافت جلسه با سرمایه‌گذار را تا چهار برابر افزایش می‌دهد. از شبکه ارتباطی بنیان‌گذاران، رویدادهای تخصصی و ارتباطات موجود برای دریافت معرفی استفاده کنید.
- فهرستی هدفمند از سرمایه‌گذاران تهیه کنید. سرمایه‌گذارانی را انتخاب کنید که در صنعت، مرحله رشد و محدوده سرمایه‌گذاری مورد نظر شما فعالیت می‌کنند و تا حد امکان از مراجعه به سرمایه‌گذاران حامی رقبای مستقیم خودداری کنید. ابزارهایی مانند LinkedIn می‌توانند در تحقیق و شناسایی سرمایه‌گذاران مناسب، مفید باشند.
- روی ایجاد رابطه تمرکز کنید، نه درخواست فوری سرمایه. در همان ابتدای آشنایی از سرمایه‌گذار درخواست پول نکنید. در عوض، از او بخواهید در فهرست دریافت‌کنندگان گزارش‌های ماهانه کسب‌وکار قرار گیرد، پیشرفت‌ها و دستاوردهای خود را با او به اشتراک بگذارید و به مرور زمان نشان دهید که استارتاپ شما در حال رشد و کسب اعتبار است.
- سرمایه‌گذاران بیش از هر چیز تیم، بازار و قابلیت رشد را ارزیابی می‌کنند. بنابراین باید نمونه اولیه یا اثبات مفهوم (Proof of Concept) ارائه دهید، شواهدی از استقبال مشتریان نشان دهید، اندازه بازار هدف را مشخص کنید و ارزش‌گذاری واقع‌بینانه‌ای همراه با پیش‌بینی رشد کسب‌وکار ارائه دهید.
اشتباهات رایج هنگام جذب سرمایه
۱- یکسان در نظر گرفتن همه سرمایه‌گذاران
جذب سرمایه از یک سرمایه‌گذار فرشته با ارائه به صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC) تفاوت زیادی دارد. همچنین تامین مالی جمعی با جذب سرمایه از دوستان و خانواده نیز متفاوت است. بسته به مرحله رشد استارتاپ و نوع سرمایه‌ای که به دنبال آن هستید، باید شیوه جست‌وجو و ارائه ایده محصول یا کسب‌وکار را متناسب با همان گروه از سرمایه‌گذاران تنظیم کنید.
۲- ترجیح دادن نام‌های بزرگ به جای سرمایه‌گذار مناسب
پیدا کردن سرمایه‌گذار مناسب، تا حد زیادی شبیه پیدا کردن شغل مناسب است. ممکن است وسوسه شوید سراغ سرمایه‌گذاران بسیار مشهور بروید، اما شناخته‌شده بودن لزوما به معنای مناسب بودن آن‌ها برای کسب‌وکار شما نیست. بهتر است روی سرمایه‌گذارانی تمرکز کنید که سابقه سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌های مشابه، هم‌اندازه و هم‌راستا با اهداف شما را دارند.
۳- تمرکز صرف بر دریافت پول
در فرایند ایجاد ارتباط با سرمایه‌گذاران، هدف اولیه نباید درخواست سرمایه باشد. ارتباطات خود را مدت‌ها پیش از نیاز واقعی به سرمایه آغاز کنید و برای ایجاد اعتماد و شناخت متقابل زمان کافی اختصاص دهید.
۴- ارائه زودهنگام ایده به سرمایه‌گذار
اشتیاق برای شروع فرایند جذب سرمایه طبیعی است، اما اگر خیلی زود کسب‌وکار خود را ارائه کنید، ممکن است به ضررتان تمام شود. ابتدا رابطه خود را با سرمایه‌گذار تقویت کنید، به میزان مناسبی از پیشرفت و اعتبار برسید و سپس با آمادگی کامل ارائه‌ای متقاعدکننده داشته باشید.
۵- صرف زمان بیش از حد برای تحقیق و ارتباط با سرمایه‌گذاران
بسیاری از بنیان‌گذاران در همان ابتدا زمان زیادی را صرف ساخت فهرست‌های بزرگ از سرمایه‌گذاران و ارسال ایمیل‌های کاملا شخصی‌سازی‌شده به ده‌ها نفر می‌کنند. در عوض، روی سرمایه‌گذاران باکیفیت‌تر تمرکز کنید؛ به‌ویژه افرادی که امکان معرفی به آن‌ها از طریق ارتباطات مشترک را دارید. همچنین برای تعداد ارتباطاتی که در هر روز یا هر هفته برقرار می‌کنید، محدودیت مشخصی در نظر بگیرید تا زمان کافی برای توسعه محصول و پیشبرد کسب‌وکار نیز داشته باشید.
۶- نادیده گرفتن سرمایه‌گذاران محلی یا شبکه‌های کوچک‌تر
افراد حاضر در یک جامعه یا اکوسیستم محلی معمولا تمایل بیشتری به حمایت از کسب‌وکارهای همان منطقه دارند. بنابراین، شبکه‌های سرمایه‌گذاری محلی یا کوچک‌تر را نادیده نگیرید. رقابت در این شبکه‌ها معمولا کمتر است و برقراری ارتباط و ایجاد رابطه با سرمایه‌گذاران نیز آسان‌تر خواهد بود.
جمع‌بندی
جذب سرمایه تنها به پیدا کردن فرد یا مجموعه‌ای که حاضر به سرمایه‌گذاری باشد محدود نمی‌شود، بلکه به ایجاد یک همکاری ارزشمند و بلندمدت بستگی دارد. هرچه شناخت دقیق‌تری از نیازهای کسب‌وکار خود، انتظارات سرمایه‌گذاران و روش‌های جذب سرمایه داشته باشید، احتمال انتخاب گزینه‌ای که علاوه بر تامین سرمایه، به رشد پایدار و موفقیت بلندمدت کسب‌وکارتان کمک کند، بیشتر خواهد بود. در نهایت، بهترین منبع مالی، گزینه‌ای است که با مرحله رشد، اهداف و ظرفیت واقعی کسب‌وکار شما بیشترین هم‌خوانی را داشته باشد.
پرسش‌های متداول
۱- آیا همه استارتاپ‌ها برای رشد به سرمایه‌گذار نیاز دارند؟
خیر. برخی استارتاپ‌ها می‌توانند با سرمایه شخصی، درآمد حاصل از فروش یا سایر روش‌های تامین مالی، بدون جذب سرمایه‌گذار رشد کنند.
۲- در چه مرحله‌ای بهتر است به دنبال جذب سرمایه‌گذار باشیم؟
زمانی که ایده یا محصول به سطح مناسبی از آمادگی رسیده باشد، شواهد اولیه‌ای از استقبال بازار وجود داشته باشد و سرمایه مورد نیاز بتواند رشد کسب‌وکار را تسریع کند.
۳- مهم‌ترین عامل برای جلب نظر سرمایه‌گذاران چیست؟
عامل واحدی وجود ندارد، اما داشتن یک تیم توانمند، حل یک مسئله واقعی، وجود بازار مناسب و ارائه شواهدی از پیشرفت کسب‌وکار، از مهم‌ترین مواردی هستند که سرمایه‌گذاران به آن‌ها توجه می‌کنند.
منابع:
How to find investors for a small business: A practical guide | Mercury h
Fund your business | U.S. Small Business Administration
How to Find Investors for Your Startup Business | Northwest Bank
